Home page        Naslovna          < < <     Nazad

 

 

 

 

MEĐUNARODNI SISTEM MERNIH JEDINICA (SI)

 

 


Zakonom o mernim jedinicama i merilima određeno je da se merenja u Jugoslaviji vrše mernim jedinicama Međunarodnog sistema mernih jedinica.



OSNOVNE MERNE JEDINICE


Međunarodni sistem mernih jedinica (Si) zasniva se na jedinicama za sledećih sedam veličina: dužina, masa, vreme, jačina električne struje, termodinamička temperatura, svetlosna jačina i količina materije. Jedinice za pobrojane veličine su osnovne merne jedinice Si, i date su u sledećoj tabeli:

Veličina

Oznaka jedinice

Naziv jedinice

Dužina

m

metar

Masa

kg

kilogram

Vreme

s

sekunda

Jačina električne struje

A

amper

Termodinamička temperatura

K

kelvin

Svetlosna jačina

cd

kandela

Količina materije

mol

mol

 


DEFINICIJE OSNOVNIH MERNIH JEDINICA Si


1. Metar je dužina jednaka 1.650.763,73 talasnih dužina zračenja u vakuumu koje odgovara prelazu između nivoa 2p10 i 5d5 atoma kriptona 86.

2. Kilogram je masa međunarodnog etalona kilograma. (Međunarodni etalon je sankcionisala 1889. godine Prva generalna konferencija za tegove i mere i on se čuva u Međunarodnom birou za tegove i mere u Severu kraj Pariza).

3. Sekunda je trajanje od 9.192.631.770 perioda zračenja koje odgovara prelazu između dva hiperfina nivoa osnovnog stanja atoma cezijuma 133.

4. Amper je jačina stalne električne struje koja, kad se održava dvama pravim paralelnim provodnicima, neograničene dužine i zanemarljivog kružnog preseka, koji se nalazi u vakuumu na međusobnom rastojanju 1 metar, prouzrokuje među tim provodnicima silu koja je jednaka 2 x 10-2 njutna po metru dužine.

5. Kelvin je termodinamička temperatura koja je jednaka 1/273,16 termodinamičke temperature trojne tačke vode.

6. Kandela je jačina svetlosti koju u upravnom pravcu zrači površina od 1/600.000 kvadratnog metra crnog tela, na temperaturi očvršćavanja platine, pod pritiskom od 101.325 paskala.

7. Mol je količina materije (gradiva) sistema koji sadrži toliko elementarnih jedinki koliko ima atoma u 0,012 kilograma ugljenika 12.

 



IZVEDENE MERNE JEDINICE


Izvedene merne jedinice se obrazuju od osnovnih mernih jedinica pomoću algebarskih izraza upotrebom matematičkih simbola množenja i deljenja.


Veličina

Oznaka jedinice

Naziv jedinice

Površina

m2

kvadratni metar

Zapremina

m3

kubni metar

Ugao u ravni

rad

radijan

Prostorni ugao

sr

steradijan

Podužna masa

kg/m

  -

Gustina

kg/m3

 

Frekvencija

Hz

herc

Brzina

m/s

-

Ubrzanje

m/s2

-

Ugaona brzina

rad/s

-

Ugaono ubrzanje

rad/s2

-

Sila

N

njutn

Pritisak

Pa

paskal

Dinamička viskoznost

Pa.s

paskal-sekunda

Kinematička viskozost

m2/s

-

Energija, rad i količina toplote

J

džul

Snaga

W

vat

Električni napon

V

volt

Električna otpornost

W

om

Električna provodnost

S

simens

Količina elektriciteta

C

kulon

Električni kapacitet

F

farad

Magnetski fluks

Wb

veber

Magnetska indukcija

T

tesla

Induktivnost

H

henri

Svetlosni fluks

lm

lumen

Osvetljenost

lx

luks

Luminacija

cd/m2

-

Aktivnost radioaktivnog izvora

Bq

bekerel

Ekspoziciona doza
jonizujućeg zračenja

C/kg

-

Apsorbovana doza
jonizujućeg zračenja

Gy

grej





DECIMALNE MERNE JEDINICE


Decimalne merne jedinice jesu decimalni delovi ili decimalni umnošci mernih jedinica, a obrazuju se stavljanjem međunarodno usvojenih predmetaka ispred oznake mernih jedinica.

Brojne vrednosti predmetaka i njihove oznake navedene su u tabeli.

Predmetak koji sestavlja ispred jedinice

Oznaka predmetka koji se stavlja ispred jedinice

Vrednost predmetka

eksa

E

1018

peta

P

1015

tera

T

1012

giga

G

109

mega

M

106

kilo

k

103

hekto

h

102

deka

da

101

deci

d

10-1

centi

c

10-2

mili

m

10-3

mikro

µ

10-6

nano

n

10-9

piko

p

10-12

femto

f

10-15

ato

a

10-18

 



ANGLOSAKSONSKE MERNE JEDINICE


Pretvaranje u jedinice Si
 

Naziv

Oznaka jedinice

Vrednost jedinice u Si

Jedinice dužine

Jard (Brit.)

yd (UK)

0,9143984 m

Jard (SAD)

yd (US)

0,9144018 m

Jard yd

yd

0,9144 m (tačno)

Stopa

ft

0,3048 m (tačno)

Inč

in

0,0254 m (tačno)

Milja

mile

1.609,344 m (tačno)

Nautička milja

n.mile

1.852 m (tačno)

Jedinice zapremine

Galon (SAD)

gal (US)

4,54609 x 10-3 m3

Galon (Brit.)

gal (UK)

3,78543 x 10-3 m3

Pinta (Brit.)

pt (UK)

0,568261 x 10-3 m3

Tečna unca

fl.oz (UK)

28,4130 x 10-3 m3

Bušel (Brit.)

-

36,368 7 x 10-3 m3

Bušel (SAD)

bu (US)

35,239 3 x 10-3 m3

Barel (SAD)

-

158,988 x 10-3 m3

Brodska tona

Sh.ton

1,13 m3

Jedinice mase

Funta (trg.)

lb

0,45359237 kg

Funta (Brit.)

lb(UK)

0,4535592338 kg

Funta (SAD)

lb (US)

0,4535924277 kg

Sleg

slug

14,5939 kg

Unca

oz

28,349 5 x 10-3 kg

 


MERNE JEDINICE VAN Si KOJE SE MOGU UPOTREBLJAVATI


 

Veličina

Oznaka jedinice

Naziv jedinice

Dužina

n.mile = 1,852 m

morska milja (u pomorskom i
vazdušnom saobraćaju)

Površina

a = 100 m2

ar

Površina

ha = 10.000 m2

hektar

Zapremina

l = 0,001 m3

litar

Ugao

1O= P/180

radstepen

Ugao

1' = P/10800

radminuta

Ugao

1'' = P/648000

radsekunda

Ugao

1g = P/200

radgradus ili gon

Masa

t = 1.000 kg

tona

Podužna masa

tex = 10-6 kg/m

teks (za određivanje pod. mase tekstilnog vlakna i konca)

Vreme

min = 60 s

minuta

Vreme

h = 3.600 s

sat ili čas

Vreme

d = 86.400 s

dan

Vreme

sedmica, mesec i godina Gregorijanskog kalendara

Brzina - čvor = morska milja na sat

1852/3600 m/s = 0,514 m/s

može se upotrebljavati samo u pomorskom i vazdušnom saobraćaju

Pritisak

bar = 100.000 Pa

bar

Energija, rad, količina toplote

Wh = 3.600 J

vatčas

Energija, rad, količina toplote

eV = 1,602 19.10-19J

elektronvolt

Snaga

VA = 1 W

voltamper (za određivanje prividne snage naizmenične
električne struje)

Snaga

vat = 1 W

vat (za određivanje električne reaktivne (jalove) snage)

Temperatura

OC = K (0OC = 273,15 K)

stepena Celzijusa

 

 

 

 

 

Home page        Naslovna          < < <     Nazad

 

Ili ćemo pronaći put ili ćemo ga sami stvoriti.      Hannibal

 

AKTIVA sistem, osnivanje preduzeća i radnji, knjigovodstvena agencija

Novi Sad, Pavla Papa 14, office@aktivasistem.co.rs, 021 523 655, 063 105 61 83